Methodiek

Het Preventief Pedagogisch Systeem

Kan iemand die leefde in de 19e eeuw ons nú inspireren in ons werk met jongeren? Is, in een tijd van verregaande individualisering, ontkerkelijking, materialisme en nieuwe (social) media zijn methode nog wel actueel? Het antwoord is een volmondig: ja! De methodiek van Don Bosco sluit perfect aan bij onze hedendaagse wetenschappelijke pedagogische inzichten en past in onze multiculturele en multireligieuze samenleving. In alle hoeken van de wereld wordt nog steeds gewerkt volgens het Preventief Pedagogisch Systeem.

Grondgedachte
Preventie
Opvoedingsdoelen
Samen oplopen

Grondgedachte
Innerlijk gedreven en spiritueel geïnspireerd schiep Don Bosco een wereld om zich heen die ons nu tot voorbeeld is. Een wereld waarin we spontaan communiceren met jongeren en waarin opvoeden een dagelijks gebeuren is in alledaagse dingen. Ook tonen we onze betrokkenheid door écht aanwezig te zijn, met onvoorwaardelijke inzet. Dit kan alleen wanneer we ook een klimaat van hartelijkheid scheppen, zodat de jongere zich thuis voelt en zich gewaardeerd weet. Uiteraard staan we daarbij met beide voeten in de realiteit.  

Preventie
Don Bosco’s centrale doelstelling was: preventie. Hij wilde voorkomen dat de jongeren in Turijn tussen de geharde criminelen in de gevangenis terechtkwamen. Hij werkte zijn opvoedingsvisie verder uit tot het Preventief Pedagogisch Systeem. Natuurlijk moeten wij een methode altijd in het licht zien van de context waarin we leven. In het straatbeeld van vandaag zien we veel ‘hangjongeren’.  Jongeren hangen rond en volwassenen trekken zich uit dat publieke domein meer en meer terug. Te vaak ontbreken er betrokken volwassenen om hen te helpen zinvolle keuze’s te maken. Het corrigeren van gedrag wordt overgelaten aan de politie: de maatschappij reageert steeds meer op wangedrag van jongeren met repressieve maatregelen. Sociale controle en betrokkenheid zouden vanzelfsprekend in een samenleving moeten zijn. Daarom kiezen wij voor het preventief systeem, waarmee we het contact met de jongere herstellen, grenzen en kaders stellen en hem of haar uit de anonimiteit halen. Je bent deel van de gemeenschap, je hoort erbij!

Opvoedingsdoelen
Het Preventief Pedagogisch Systeem beschrijft 4 opvoedingsdoelen:

• Vrijheid
De mens is een dynamisch wezen, dat zich wil ontwikkelen tot een compleet en uniek persoon. Dat kan alleen door te groeien in persoonlijke vrijheid en zich te ontpoppen. De Don Bosco-werker helpt de jongere zich vrij te maken van beperkingen en zich tegelijk te integreren in de maatschappij. Een maatschappij waar je tóch kritisch tegenover mag staan.
Vrijheid, niet bandeloosheid, is wat we nastreven. Vrijheid in het aangaan van verantwoordelijkheid en het vinden van je plek in onze complexe samenleving.

• Verantwoordelijkheid
Als opvoeder ondersteunen we de jongere om zich los te maken uit het isolement van egocentrisme. We geven ruimte om verantwoordelijkheid te oefenen in concrete situaties, aangepast aan leeftijd en ontwikkeling. We roepen op tot engagement en maken bewust van de verbanden waarin de jongere leeft – verbanden waarbinnen hij of zij de eigen talenten kan inzetten. Zo kan de jongere groeien als persoon en zijn leven vormgeven zonder zich te laten leiden door destructieve keuzes.

• Verbondenheid
Verantwoordelijkheid dragen voor mens en maatschappij is één ding. Het je vervolgens durven toevertrouwen aan mensen en de leefgemeenschap is iets anders. De volgende stap is dan ook  te mogen vertrouwen op de ander, de ander nabij te durven zijn. Het is een van de meest essentiële waarden die we de jongeren kunnen meegeven. Bijvoorbeeld door te vertellen hoe verbondenheid een rol speelt in ons eigen leven. En door onze rol en die van de jongere binnen (familie)banden bespreekbaar te maken. Als wíj open zijn, nodigen we de ander ook uit tot openheid.

• Zingeving
Wat vormt de zin van ons bestaan? Wat is onze diepere bestaansgrond? Opvoeden is in dialoog gaan met jongeren in woord en daad. We leven voor wat ons inspireert en waar we in geloven. Essentieel is daarbij dat de opvoeder zijn levensovertuiging niet aan de jongere oplegt, maar er wel vrijuit over durft te spreken. Spiritualiteit, in al haar verscheidenheid, kan een horizon geven, een kader en een perspectief. De christelijke spiritualiteit is biografisch: hoe de levensverhalen van mensen wegwijzers worden voor anderen. Ook is deze spiritualiteit heel concreet: het leven van jongeren laat ons niet onverschillig en zet ons aan tot actie. Ook als we werken vanuit een christelijk perspectief, blijft fundamenteel dat we respect behouden en ruimte geven voor de eigen keuzes en geloofsachtergrond van de jongere.

Samen oplopen
En hoe ervaren de jongeren dat zélf? “Mensen hebben vertrouwen in je”, zeggen ze. “Je wordt geaccepteerd zoals je bent”. Ze geven aan dat ze het gevoel hebben ertoe te doen en dat er naar ze geluisterd wordt. Dat ze iets betekenen voor anderen en een rol hebben in de samenleving. Don Bosco-werkers bieden niet alleen activiteiten aan, maar gaan een verbintenis aan met de jongeren. We zijn aanwezig, leven mee, leven voor en noemen je bij je naam. In het contact gaan we levens- en zingevingsvragen niet uit de weg en we zien de jongere niet als consument, maar als participant. Samen ervarend leren – daar gaat het om